Brezhoneg Bro-Vear

Al liester

Pinvidik-kaer eo al liester en brezhoneg. Kement-se a degas Frañsis Favereau da soñj en e Yezhadur ar brezhoneg a-vremañ (1997, p.33) :

« Une des originalités essentielles du pluriel breton est sa polymorphie, le fait que non seulement le substantif admette le singulatif et le collectif, le duel, en plus du pluriel, mais que celui-ci se présente fréquemment sous diverses formes avec une infinité de nuances. »

Un toulladig linennoù war-lerc'h en deus ezhomm da resisaat avat eo pell ar vrezhonegerien d'implijet holl stummioù hag arlivioù al liester brezhonek :

« Il faut bien reconnaître, cependant, que l'usage courant se contente simplement le plus souvent d'opposer deux formes (singulier et pluriel, ou singulier et duel, ou singulatif et collectif) ; et l'on peut, à juste titre, remarquer que le 'foisonnement' des formes sur le papier se réduit à des oppositions simples ou binaires chez les locuteurs dans une majorité de parlers (J. Le Dû) »

1. Dibennoù al liester

Un toullad-mat a dibennoù zo en hom brezhoneg ha n'int ket dishañval-kaer deus peurrest Breizh-Izel : -où, -ed, -ien, -iz, -ier, -i, -ez, -on, -ent.

• dibenn -où (-ioù)

Homañ an hini eo a vez klevet ar muiañ. Emañ oc'h ober tremen 50% deus al liesterioù er Poc'her (Favereau, idem, p.35), 68% e Plougouskant (an Du, 2012, p.41). Evit hom brezhoneg e kle bezañ kement.

Sañset ne gaver an dibenn-se nemet evit komz deus traoù divuhez : mañchoù, lunedoù, uoù, stalioù, troioù, avionoù, vespaioù...

Koñstatiñ a ra an Du kement-se : « statistiquement on observe, par exemple, que les pl. en -(y)ó s'appliquent plutôt aux choses et ceux en -ed aux êtres vivants, mais ce n'est pas automatique » (idem, p.41). Skwerioù tadoù ha mammoù a ro. Gallet a reomp lakat kamaradoù ouzhpenn :

kamaradoù

kamaradoù

kamarado

[kamaʁado]

des camarades

Plac'h, 1934, Bear (dastumet gant Julien)

Reiñ a ra ivez ar skwer avioned, dic'hortoz normalamant. Klevet hon eus anezhañ ur wech (ha 6 gwech avionoù a-hend-all) :

klevet 'mamp trouz an avioned te !

klevet 'mamp trouz an avioned te !

['klɛwə mãm tru:z na'vjõnət te]

nous avions entendu le bruit des avions tiens !

Jañ Bihan, 1918, Bear (dastumet gant Tangi)

E-se e c'hallomp koñstatiñ e c'hall ar memes ger kaout mar a stumm dishañval el liester, en ur c'horn-bro bennak. Ral eo, met bezañ zo deus se.

Distagadur an dibenn -où eo [o] en Bear hag e Bro-Dreger dre vras :

botoù : boto ['boto]
lizheroù : lizéro [li'ze:ʁo]
trenioù : trègno ['tʁɛɲo]

Barrek eo avat da vezañ [u] pa vez ar soniad [u] er silabenn a-raok. Klevet a raer se da skwer evit louzoù, hag a c'hall bezañ distaget gant ar memes den louzou ['lu:zu] :

ul louzoù « da vont war ar maez » kwa

ul louzoù « da vont war ar maez » kwa

[ə 'lu:zu dɔ̃n waʁ me̞:s kwa]

un médicament « pour aller aux toilettes » quoi

Roje Dollo, 1932, Bear (dastumet gant Tangi)

Peotramant louzo ['lu:zo] :

hag e roe louzoù din

hag e roe louzoù din deus e oa d'ar c'houlz-se, sirop ha traoù kwa met...

[a ʁɛ ’lu:zo dĩ dəz wa də ’huls:e ’si:ʁo̞p a tʁɛw kwa mɛ]

et il me donnait des médicaments en fonction de ce qu'il y avait à cette époque-là, du sirop et tout quoi mais...

Roje Dollo, 1932, Bear (dastumet gant Tangi)

Gerioù all a vez cheñch-dicheñch evel-se, a-wechoù gant [o], gwechoù all gant [u] :

roudoù : roujo ['ru:ʒo] ou roujou ['ru:ʒu]
podoù : poujo ['pu:ʒo] ou poujou ['pu:ʒu]
boutoù (boutures) : bouto ['bu:to] ou boutou ['bu:tu]

An distagadur [o] a seblant bezañ an hini stankañ memestra. Da skwer hon eus serret 8 gwech ar ger bodoù (rameaux), hag 8 gwech e klevomp [o] er fin, pe boujo ['bu:ʒo] pe boudo ['bu:do].

Prim-ha-prim e sachfomp an evezh war ar gerioù gouloù (lumière, en unander), distaget golo ['go:lo], ha goullo (vide), distaget goullo ['gulo] pe goullou ['gulu].

Gant ar gerioù roudoù, podoù, bodoù gwelet krec'hoc'h hon eus damwelet un tech kreñv a-walc'h da staoñekaat. Kat eo ar memes komzerez da lâret podoù gant ha hep staoñekadur :

podoù : poudo ['pu:do]

podoù

poudo

[pudo]

pots

Plac'h, 1934, Bear (dastumet gant Julien)

podoù : poujo ['pu:ʒo]

podoù

poujo

[puʒo]

pots

Plac'h, 1934, Bear (dastumet gant Julien)

Sell aze un daolenn gant ar gerioù a achu gant -d. Kontet hon eus pet gwech en em gavont staoñekaet en hom c'horpus :

staoñekadur [-ʒo] staoñekadur ebet [-do]
roudoù120
podoù148
bodoù63
pradoù120
koadoù70
bordoù1 ['bɔʁtʃo]4
rodoù270
lunedoù09
boutailhadoù12
poltredoù70
pezhiadoù02
predoù50
toufadoù01
bagadoù20
torkadoù190
troadoù02
ardoù015
gidoù20
abidoù20
oadoù50
bouledoù51
tortadoù02
kammadoù51
bilhedoù41
tedoù13
partiadoù03
tikedoù40

Tri rummad a weler. Da gentañ ar gerioù staoñekaet bep tro (evel torkadoù). Goude ar reoù a vez staoñekaet a-wechoù, met pas ordinal (evel podoù). A-benn ar fin zo gerioù ha ne vezont ket staoñekaet gwech ebet : lunedoù, gerioù zo gant an dibenn -ad (partiadoù) ha pa vez un r a-raok d (ardoù, bordoù).

Staoñekaet e vez ar gerioù a achu gant an dibennoù -t pe -tr :

staoñekadur [-ʃo] staoñekadur ebet [-to]
botoù056
postoù170
pontoù80
hentoù530
prenestroù200
lostoù05
goestoù102 ['gweʃto]
aksidantoù20
butoù10
mentoù10
treustoù90
chaosetoù03
vizitoù30
broñchitoù10
chutoù01
kartoù016
kilometroù20
montroù40
sintroù10
fetoù20
poentoù110
cheñchamantoù10

En degouezhioù-se eo sklaeroc'h an traoù. Deus ar ger e vez ar staoñekadur bep tro pe ne vez ket tamm ebet. Un nemedenn hepken hon eus gant goestoù (boîtes), dastumet div wech gant ur staoñekadur hag ar soniad [t] delc'het.

Un dra eveek all, geriennoù zo a viro ar soniad [t] en ur staoñekaat :

butoù : butcho
vizitoù : vizitcho
fetoù : fetcho
broñchitoù : broñchitcho
kilometroù : kilometcho

E-se e vez dizanavezet en hom brezhoneg botoù boto ['boto] (chaussures) deus botoù botcho ['bɔtʃo] (bottes).

Ar gerioù a achu gant -zh a vez staoñekaet bep gwech el liester :

pezhioù : péjo
neizhioù : éjo
mouezhioù : mwéjo
torzhioù : torjo
tezhioù : téjo
brozhioù : brojo
yezhoù : yéjo
gwazhioù (ruisseaux) : gwajo

Hennezh diwezhañ en em dishañvala neuze deus an nemedenn gwazhioù gwazïo [gwa'zi:o] (veines).

Ar memes tra doue a c'hoari gant ar gerioù -vezh o dibenn :

devezhioù : déwéjo
bloavezhioù : blawéjo
nozvezhioù : nõzwéjo
beurevezhioù : boeréwéjo

Darn deus ar gerioù a achu gant -z a vez staoñekaet :

hiñvizioù : hĩvijo
rideozioù : ridèwjo
treuzioù : treujo
lojeizoù : lojèyjo

Darn all ne reont ket tamm ebet :

deizioù : déyo
betizoù : bètizo
iliz : ilizo
minotezoù : minotézo

N'eus ket nemet komzoù / komzioù a vez staoñekaet a-wechoù, gwechoù all ne vez ket.

Staoñekadurioù all a gaver war-lerc'h soniadoù all. Da skwer gant ar gerioù nevez-amprestet diwar ar galleg a achu gant ar soniad [k] :

tankoù : tãnkcho
krikoù : krikcho
fizikoù : fizikcho
chekoù : chèkcho
bankoù (banques) : bankcho

Pa c'hoazh geriennoù a achu gant ar soniad [m] pe [mp] :

lammoù : lãmcho
kambroù : kãmcho
timbroù : timcho
lampoù (lampes) : lãmcho

En eur-a-herie emañ c'hoazh an dibenn -où en implij. Sellit 'ta deus ar skwerioù-se : troñsoneuzioù, vitechoù (vitesses), entreprizioù, vañtouzioù, lesiveuzioù...

• dibenn -ed

A-hervez an Du e vez kavet an dibenn -ed e 18% deus liesterioù Plougouskant.

Sañset e vez implijet evit an traoù bev : sourded, paotred, pichoned, amprevaned, feumeulezed, charolêzed, amploaiered, motared...

Kavet a raer anezhañ evit ar jentileoù broioù : Almanted, Golwaed (Gaulois), Amerikaned, Espagnoled, Arabed, Italianed, Japoneed, Beljed, Hollandeed, Malgached, Aljerianed...

Uheloc'h hon eus gwelet gant avioned zo nemedennoù. C'hoazh emañ an dibenn-se en implij ha techet eo bremañ da vezañ implijet evit anvioù traoù divuhez : mitrailheuzed, lieuzed, moasonneuzed...

• dibenn -ien

11% deus liesterioù Plougouskant an hini eo (an Du). Sañset e kaver anezhañ evit an anvioù ajanted en -er pe -our : ambasaderien, inspekterien, dremenerien, notaerien, profeseurien, chomeurien (et chomajeurien), ouvrierien, estrañjourien, makizarien, sprinterien, maerien, plomberien, monteurien, fakteurien, volanterien, charkuterien, prizonierien, najeurien, brakonerien, foutbaleurien...

Gant al listennad kentañ-se e tiviner dija pegen stank eo implij an dibenn -ien. Deus pell eo hennezh an hini a vez implijet ar muiañ evit an amprestoù diwar ar galleg : asañseurien, mikrobien, amortiseurien, ar veloioù-moteurien, ordinateurien, bombarderien, trakteurien, frijiderien, koñjelateurien, bêgnwarien, deuchfoien, otokarien, dollarien, ekremeuzien...

Koñstatiñ a ra Favereau eo « direizh un tamm bihan » liester ar gerioù en -eg (idem, p.40) :

belegbeleien
amezegamezeien
genaoueggenaoueien
gwenneggwenneien

Evit ar gerioù a achu gant -z pe -zh e vez bep gwech ur staoñekadur en [ʒ] :

Frañsizien : vrãsijen
Anglizien : ãglijen
marmouzien : marmoujen
nizien : nijen
lakizien : lakijen
ekremeuzien : ékrémeujen
targizhien : targijen
mitizhien : mitijen

• dibenn -iz

Servijet a ra da anviñ tud ur vilajenn, ur gêr, ur vro. Sell aze skwerioù dastumet ganimp : Leoniz, Beariz, Tregromiz, Trezelaniz, Bodlezaniz, Gwenezhaniz, Pradiz...

War-draoñ e teu an implij anezhañ avat.

• dibenn -ier

Ral eo an dibenn-se hag adkavet e vez en un toulladig gerioù :

kraoukrevier
poentennpoentinier
sac'hseier
sarosareier
gaou gevier
kazhkizhier : kijer
bazhbizhier : bijer

Remerkiñ a raer gant an daou skwer diwezhañ staoñekadur ar gerioù gant -z ha -zh.

• dibenn -i

Ral eo an dibenn-se ivez.

bleizbleidi
karrkirri
kogkigi
polezpolizi
gwizgwizi
gastgisti
kendervkendirvi
draskdriski

Un toullad mat a cheñchamantoù bogalennoù diabarzh emañ oc'h ober an dibenn -i.

• dibenn -ez

Distaget e vez [e] ha bihan bihan eo al listennad gerioù :

rouerouanez : rouãné (rois)
aelaelez : èlé
aotrouaotrounez : otrõné
gwreggwragez : gwragé
titiez : tié

E bro Vear e klevomp tier ['ti:əʁ] pe tiez ['ti:e] deus an dud. A-hervez Favereau, « tier est une évolution (par rhotacisme) de tiez maisons » (idem, p.42).

• dibenn -on

Ne vez ket kavet nemet en ur gerienn bennaket :

laerlaeron
gadgedon

• dibenn -ent

N'eus ket nemet ur skwer diouti :

karkerent

2. Liesterioù diabarzh

A-hervez Yann an Du, « une vingtaine de noms ont un pl. interne, par exemple yar 'poule' pl. yér ; kader 'chaise' pl. kéder ; kawell 'berceau' pl. kéwell » (idem, p.41). Sell aze al lodenn vrasañ deus ar reoù hon eus serret :

louarnlern
kroc'henkrec'hen
maen : min ➜ mein
yaryer
kazegkezeg
dantdent
sant sent
kordennkerden
krogennkregin
houarnhern
askorneskern
dañvaddeñved
troad treid
roc'hellrec'hell

3. Liesterioù dishañval

Aze e vez komzet deus « deux mots d'origine différente [étant] en opposition singulier / pluriel » (idem, p.34) :

ki / chas
den / tud
buoc'h / saout
porc'hell ha kochon / moc'h

4. Liesterioù doubl

War geriennoù zo e vez doublet merk al liester, gant un arliv ster. C'hoari a ra kement-se gant un toullad anvioù-stroll evel stered :

ar stered (les étoiles) / ur steredenn (une étoile) / steredennoù (un nombre limité d'étoiles)

e veze gwelet muioc'h a stered gwezhall

dam, me a soñj ganin e veze gwelet muioc'h a stered gwezhall evit na vez bremañ

[dɑ̃m me ʒɔ̃:ʃ kənĩ viʒe 'gwɛ:ləd 'myɔh 'ste:rɛd gwe'ʒɑl wid ve brəmɑ̃]

tiens, je pense qu'on voyait plus d'étoiles autrefois qu'il n'y en a aujourd'hui

Manuel Aofred, 1931, Bear (dastumet gant Tangi)

ar jeneral 'neus ket nemet div steredenn

ar jeneral 'neus ket nemet div steredenn

[ʒene'ɹal nœs kə mɛ diw ste'ɹe:dən]

le général qui n'a que deux étoiles

Lusieñ Minous, 1926, Bear (dastumet gant Tangi)

ne oa ket bet steredennoù

'teze galonchoù, fin, ne oa ket bet steredennoù

[tiʒe ga'lɔ̃ʃo fin wa kə be ˌsteʁe'deno ɑ̃]

tu avais des galons... enfin, il n'y avait pas eu d'étoiles hein [monter en grade à l'armée]

Paotr, 1933, Bear (dastumet gant Tangi)

Ur skwer all zo gant andouilh :

andouilh (de l'andouille) / un andouilhenn (une andouille) / andouilhoù (des andouilles) / andouilhennoù (des andouilles, fig.)

a goude e veze laket an andouilh da vogediñ 'ba 'r siminal

ha goude e veze laket an andouilh da vogediñ 'ba 'r siminal

[a 'gu:de viʃe 'lɑkə 'nɑ̃nduʎ də vo'ge:dĩ bah ʃi'mi:nəl]

et après on mettait l'andouille à fumer dans la cheminée

Lusien Karluer, 1928, Bear (dastumet gant Tangi)

un andouilhenn vat

un andouilhenn vat

[nɑ̃'duʎən mɑt]

une sacré andouille

???

Lusien Karluer, 1928, Bear (dastumet gant Tangi)

an andouilhoù a vije laket 'ba... 'ba ar chiminal

an andouilhoù a vije laket 'ba... 'ba ar chiminal

[ə nɑ̃n'duju viʒe 'lɑkə bah bah ʃi'mi:nəl]

les andouilles on les mettait dans... dans la cheminée

Roje Dollo, 1932, Bear (dastumet gant Tangi)

an andouilhennoù-se

an andouilhennoù-se

[ˌnɑ̃du'ʎeno ze]

ces andouilles-là [quolibet]

Plac'h, 1931, Bear (dastumet gant Tangi)

Ul liester doubl botoùioù zo evit botoù :

botez (chaussure) / botoù (paire de chaussures) / botoùioù (des paires de chaussures)

Hañval eo seblant bezañ an traoù evit botchoù :

°botchenn ➜ botchoù (paire de bottes) / botchoùioù (des paires de bottes)

Muioc'h dic'hortoz, prad en deus ul liester doubl pradoùioù e-kichen al liester simpl pradoù, hep diferañs a ster deus gwelet :

prad (pré) / pradoù (des prés) / pradoùioù (des prés)

Ur skwer bennaket hon eus ivez gant daou liester doubl kichen-ha-kichen, unan en -où (-oùioù) hag egile en -eier. Da skwer loeroù :

ul loerenn (un bas) / ul loeroù (une paire de bas) / loeroùioù (des paires de bas) / loereier (des paires de bas)

ul loerenn

ul loerenn

['lwɛ:rən]

un bas

Lusien Karluer, 1928, Bear (dastumet gant Tangi)

loeroù disparet

loeroù disparet

['lwɛ:ro di'spɑ:rə]

des bas dépareillés

Lusien Karluer, 1928, Bear (dastumet gant Tangi)

evel al loerouioù ma kerez

Neuze e wrie, ma vije traoù da fresellat evel e vije l... evel e vez lavaret, evel al loerouioù ma kerez na vezont ket re drailhet, e vije da fresellat ha a-bep-seurt,

[nœhe ’ʁwije – ma viʒe ’tʁɛw də vʁe’se̞lət vɛl viʒə l – vɛl ve ’lɑːt – vɛl lwe’ʁojo ma’keəs na vɛŋ kə ʁe’dʁajət – viʒe də vʁe’se̞lət a bop’sɔʁt]

Alors elle cousait, s'il y avait des choses à repriser, comme on dit, comme les bas, si tu veux, qui ne sont pas trop abîmés et qui étaient à repriser et tout.

Favereau 2000 : FREZELIañ = gaufrer, & repriser.

Plac'h, 1925, Trezelan (Bear) (dastumet gant Riwal)

loereier

loereier

[lwɛ'rɛjər]

des paires de bas

Lusien Karluer, 1928, Bear (dastumet gant Tangi)

Memes tra gant bragou :

bragou (pantalon) / bragoùioù (des pantalons) / brageier (des pantalons)

Evit an Du (idem, p.397) en deus ar ger « park » ul liester « strizh » parkoù hag « amstrizh » parkeier. Dre vras eo gwir evit ar skwerioù hon eus :

kas ar saout d'ar parkoù pell

kas ar saout d'ar parkoù pell

[kɑz ə zowt tə 'pɑrko pɛl]

envoie les vaches aux champs éloignés

Paotr, 1933, Bear (dastumet gant Tangi)

hag ar parkoù, n'emaint ket aze an hanter dioute ken

hag ar parkoù, n'emaint ket aze an hanter dioute ken

[a 'pɑrko mɛɲ cəd 'ɑhɛ 'nɑ̃ntər 'djɔ̃tɛ ken]

et les champs, la moitié d'entre-eux n'est plus là [n'existent plus]

Roje Dollo, 1932, Bear (dastumet gant Tangi)

petra ac'h ae da gerc'hat 'ba ar parkeier

ha petra ac'h ae da gerc'hat 'ba ar parkeier

[a pa'ʁɑ: he də 'gɛʁhəd bah paʁ'kɛjəʁ]

et qu'est-ce qu'elle allait chercher dans les champs

Paotr, 1948, Sant Laorañs (dastumet gant Tangi)

se a veze troc'het 'ba 'r parkeier, laket da sec'hañ ha devet goude

se a veze troc'het 'ba 'r parkeier, laket da sec'hañ ha devet goude

[ze 'viʒe 'trɔhə bar par'kɛjər 'lɑkət də 'ze:hɑ̃ a 'dɛwə 'gu:de]

il était coupé dans les champs, mis à sécher et brûlé ensuite [étoupe]

Paotr, 1915, Bear (dastumet gant Tangi)

Gwelet a ra Melani Jouitto (pennad Doubles pluriels) gant an dibenn - el liester doubl tudoù « une marque hypocoristique ». Dam da se e ra ar vartezeadenn e c'hallfe bezañ « - dans les composés de double pluriel un pluriel hypocoristique ».

Da notenniñ zo n'hon eus ket serret liester ebet en -igoù.

5. Liesterioù ar gerioù kompozet

Deus ma vo gwelet ar ger kompozet evel daou c'her staget pe evel ur ger hepken e vo merk al liester pe war ar ger kentañ pe er fin-tout :

skubelennoù-bezv

skubelennoù-bezv

[ˌskybeleno'bew]

des balais de bouleau

Roje Dollo, 1932, Bear (dastumet gant Tangi)

pothouarnioù

pothouarnioù

poutouarnyo

[putuaʁnjo]

marmites

Plac'h, 1934, Bear (dastumet gant Julien)

Ur skwer deus ar c'hentañ hon eus gant an amprest digant ar galleg otokar / oto-karr :

otokarien

otokarien

[ˌoto'kɑ:rjən]

des cars

Manuel Aofred, 1931, Bear (dastumet gant Tangi)

otoioù-karr

otoioù-karr

[ˌotojo’kɑʁ]

des autocars

Paotr, 1933, Bear (dastumet gant Tangi)

An hini kentañ, otokar, zo gwelet evel ur ger e-unan gant ar c'homzer ha dont a ra dibenn al liester -ien er fin-tout. An eil zo gwelet evel daou c'her staget, oto ha karr, ha dre-se emañ merk al liester - war ar ger kentañ oto.

Remerkiñ a ra Favereau (idem, p.48) penaos « si le second substantif a un sens dénombrable, il peut alors se mettre au pluriel » :

togoù-touseged
veloioù-moteurien
mouchoueroù-godelloù

Ar pezh n'eo ket gwir ma n'haller ket diniveriñ an eil tamm :

poulloù-dour
avaloù-pin
taolioù-gwenan

Etre daou e vez ar brezhoneg a-wechoù emezañ. Ar pezh hon eus gwelet ivez :

rodoù-kirri

hag euh... emproù evit ar rodoù-kirri a veze graet gant hennezh

[ag ə 'ɛmpɾo wid 'ro:ʒo 'kiɾi a tut viʒe gwɛt kɑ̃n gɑ̃n gɑ̃n hẽ̞:s]

et euh... les rayons pour les roues de charrettes et tout étaient faites avec celui-là [frêne]

Manuel Aofred, 1931, Bear (dastumet gant Tangi)

toulloù-kirri

toulloù-kirri

toulo kiri

[tulo kiʁi]

entrées de champ

Paotr, 1915, Bear (dastumet gant Julien)

ahelioù-karr

ahelioù-karr

['ɛ:ljo kɑr]

des essieux de charrette

Manuel Aofred, 1931, Bear (dastumet gant Tangi)

7. Anvioù stroll

Evit achuiñ e vo plêet gant an anvioù-stroll. Degas a ra Jouitto da soñj : « ils ne portent pas de marque morphologique du pluriel mais sont tous syntaxiquement pluriels » (Al liester).

Sell aze ur renabl da vezañ derc'het evit hom c'horpus : arc'hant, mailh, douar, laezh, esañs, ed, kig...

an arc'hant euh... zo ezhomm, neseser eo, met n'eus ket ezhomm da serriñ anezhe

an arc'hant euh... zo ezhomm, neseser eo, met n'eus ket ezhomm da serriñ anezhe

[’nɑrhən ə zo e:m ne’sesər ɛ mɛ nəs ke:m də ’zɛrĩ nɛ:]

l'argent, il y en a besoin, il en faut, mais il n'y a pas besoin de l'accumuler

Roje Dollo, 1932, Bear (dastumet gant Tangi)

a-blasoù e vez mailh hag e vez ezhomm da dennañ anezhe kuit kua

a-blasoù e vez mailh hag e vez ezhomm da dennañ anezhe kuit kua

['blɑso ve mɑʎ a ve e:m 'dɛnɑ̃ nɛ: kwit kya]

par endroits il y a de la boue, et il faut les enlever quoi

Manuel Aofred, 1931, Bear (dastumet gant Tangi)

adlaket an douar en o flas

adlaket an douar en o flas

[ha'lɑkə 'nduar no vlɑs]

remettre la terre en place

Lusien Karluer, 1928, Bear (dastumet gant Tangi)

al laezh, ya, a bep sort traoù a vez graet gante peogwir bremañ e vez graet... poultr laezh a vo graet gante ivez

al laezh, ya, a bep sort traoù a vez graet gante peogwir bremañ e vez graet... poultr laezh a vo graet gante ivez

[le̞:z jɑ bop sɔrd ve gwɛ gɑ̃tɛ py'gy:ʁ bœmɑ̃ ve gwɛt puld le̞:z vo gwɛ gɑ̃ntɛ ie]

le lait, oui, on fait toutes sortes de choses avec puisqu'on fait maintenant... on fera de la poudre de lait aussi

Paotr, 1968, Bear (dastumet gant Tangi)

manet zo re a esañs gante, ret eo deviñ anezhe

manet zo re a esañs gante, ret eo deviñ anezhe

['mɑ̃:nə so ʁe e'sɑ̃:s gɑ̃tɛ ʁɛd ɛ 'dɛwĩ nɛ:]

il leur reste trop d'essence, il faut la brûler

Plac'h, 1939, Bear (dastumet gant Tangi)

Kar an ed a vije ret kas anezhe d'ar solier alies.

Kar an ed a vije ret kas anezhe d'ar solier alies.

Ka 'n éd vijé rét kas nè de zoier alies.

Car il fallait amener le blé au grenier en général.

Plac'h, 1946, Pederneg (dastumet gant Riwal)

e veze kig ampoezonet gantañ hag e skoe anezhe war an hent

e veze kig ampoezonet gantañ hag e skoe anezhe war an hent

[viʒe kiɟ ˌɑ̃mpwe'zɔ̃:nə kɑ̃ntɑ̃ a 'sko:e nɛ: waʁ nɛn]

il avait de la viande empoisonnée avec lui et il la jetait sur la route

Paotr, 1948, Sant Laorañs (dastumet gant Tangi)

Tangi YEKEL, gwengolo 2019